Diety

Dna jest to zaburzenie przemiany purynowej w organizmie, charakteryzujące się podwyższonym poziomem kwasu moczowego we krwi oraz odkładaniem się kryształów moczanu sodu w tkan­kach stawowych i okołostawowych oraz w niektórych narządach (np. nerkach). Około 20B/e ludzi cierpiących na dnę ma skłonności do kamicy moczanowej. W dnie dochodzi do nadmiernego two­rzenia się kwasu moczowego oraz do zwiększonego zatrzymania go w ustroju. Prekursorami tego kwasu są związki purynowe. Cel diety. Celem diety w dnie jest obniżenie poziomu kwasu moczowego we krwi. Rys. 18. Procentowy udział białek, tłuszczów i cukrowców w wartości energetycznej diety w dnie (8400 kJ, tj. 2000 kcal) Ogólne właściwości diety. Pokarmy obfitujące w związki pu--rynowe powinny być z diety wyeliminowane. Dieta w dnie po­winna zawierać prawidłową ilość białka, tłuszcze należy ograni­czyć do 40 g dziennie, a zwiększyć ilość cukrowców. Wykazano bowiem, że dieta wysokotłuszczowa nasila wchłanianie zwrotne do krwi moczanów w kanalikach nerkowych, natomiast dieta wy-sokocukrowa zwiększa wydzielanie moczanów z moczem. Procen­towy udział białek, tłuszczów i cukrowców w wartości energetycz­nej diety w dnie przedstawiono na rysunku 18. Zawartość puryn w 100 g niektórych produktów spożywczych przedstawiono w ta­beli 70. Ogólne zasady diety. Zasady diety w dnie są następujące: Z diety powinny być wyeliminowane pokarmy bogate w związki purynowe: wyciągi z mięsa, podroby, sardynki, śledzie, dziczyzna, czekolada, kawa, herbata. W diecie należy zwiększyć ilość cukrowców, ponieważ wzmagają one wydalanie moczanów. Nazwa produktu Ilość azotu zawartego w zasadach puryno-wych mg/100 g Ilość kwasu moczowego, która może powstać z tych zasad mg/100 g Grasica 330 990 Nerki 80 240 Wątroba 93 279 Sardynki 118 354 Siedź 69 207 Cielęcina 38 114 Ozór wędzony 55 165 Wołowina 37 111 Dorsz 38 114 Karp 54 162 Gęś 33 99 Móżdżek 28 84 Ostrygi 29 87 Baranina 26 78 Szynka gotowana 25 75 Łosoś 24 72 Szpinak 24 72 Kalafiory 8 24 Szparagi 8 24 Tabela 70 Zawartość puryn w niektórych produktach spGŻywczych (wg Szczygieł A., Wysokińska Z. Zarys nauki o żywieniu. PZWL 1964) Posiłki należy podawać regularnie 3 lub 4 razy w ciągu dnia, ostatni posiłek na 3-^4 godzin przed snem, gdyż zatrzymy­wanie kwasu moczowego zwiększa się w godzinach nocnych (cho­ry me oddaje w tym czasie moczu). Potrawy należy przygotowywać bez tłuszczu, a przeznaczo­ną ilość tłuszczu dodawać na surowo do ugotowanych potraw. Po­trawy powinny być gotowane w wodzie lub na parze. Mięso należy gotować w dużej ilości wody (w celu wygotowania związków pu-rynowych). Przeciwwskazane jest spożywanie potraw smażonych, pie­czonych i duszonych, nie należy podawać wywarów z mięsa 1 kości. Z potraw, które mają zastosowanie przy planowaniu posiłku dietetycznego, należy wymienić: Napoje — mleko, kawa zbożowa, słaba herbata, cocktaile mleczno-owocowe, soki owocowe i warzywno-owocowe, wody mi­neralne. Pieczywo — wszystkie gatunki chleba, bułki, sucharki, biszkopty. Dodatki do pieczywa — masło, masło roślinne pod nazwą „Vita", twaróg chudy, chude mięso gotowane, chude ryby, jaja na miękko, miód, marmolady. Zupy — tylko na wywarach warzywnych, krupniki, zupy jarzynowe, owocowe, mleczne. Dodatki do zup — kasze, makarony, lane kluski, grzan­ki, ziemniaki. Potrawy mięsne — w ograniczonych ilościach tylko go­towane -— sztuka mięsa, budynie, pulpety. Potrawy pół mięsne — mięso gotowane w połączeniu z warzywami, kaszami i makaronem, budynie mięsno-warzywne. Potrawy z drobiu i ryb — tylko gotowany drób i go­towane ryby w ograniczonych ilościach. Potrawy z warzyw — warzywa gotowane, warzywa 2 wody, surówki, budynie z warzyw. Potrawy z mąki i kasz — makarony drobne i grube, ciasto pierogowe, lane kluski, kluski kładzione, kasza na sypko, kasze rozklejone, budynie z kasz. Posiłek Nazwa potrawy Nazwa produktu Ilość Wartość energet. g kJ kcal I śnia­danie płatki owsiane na mleku bułka z dżemem herbata mleko płatki owsiane bułka dżem herbata, cukier 200 30 100 10 10 406 494 1046 109 167 97 118 250 26 40 2222 531 II śnia­danie kanapka z białym serem pomidor herbata słaba chleb graham masło ser biały pomidor herbata, cukier 80 5 30 100 10 ' 799 k 159 134 113 167 191 38 32 27 40 1372 328 Obiad zupa ziemniaczana pierogi z mięsem surówka z marchwi i chrzanu kompot z wiśni włoszczyzna ziemniaki mąka mleko cielęcina włoszczyzna mąka jaja masło chrzan marchew oliwa wiśnie cukier 80 150 10 50 50 50 50 10 5 iO 100 ~5 70 20 126 418 146 105 272 75 1163 67 159 46 126 188 159 335 30 100 36 25 66 18 278 16 38 11 30 46 38 80 3385 809 Pod­wie­czorek kisiel mleczny mleko cukier mąka ziemniaczana 150 20 10 305 335 142 73 80 34 782 187 Kolacja kalafior z masłem, pieczywo półcu- kiernicze herbata kalafior masło bułka maślana herbata, cukier 150 5 80 10 109 159 912 167 26 38 218 40 1347 322 Razem 9108 2177 Jadłospis przykładowy w dnie (białka 66 g, tłuszcze 45 g, cukrowce 373 g, wit. C 110 mg) Sosy — na wywarach warzywnych, owocowych, mleczne, podprawione zawiesiną. Desery — kisiele owocowe i mleczne, musy, galaretki, kom­poty, soki owocowe, przeciery owocowe i biszkopty. Jadłospis przykładowy w dnie jest przedstawiony w tabeli 71.